Türkiye’de 4. doz aşı kararı: Neden ihtiyaç duyuldu, uzmanlar ne diyor?

Ana SayfaSAĞLIK

Türkiye’de 4. doz aşı kararı: Neden ihtiyaç duyuldu, uzmanlar ne diyor?

Türkiye'de 4. doz koronavirüs aşısı randevuları verilmeye başlandı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 4. doz aşıların yabancı ülkelere seyahat ...

Koronavirüs salgınında günlük vaka sayısı 23 bin 731 oldu
Demirci’de, hayırsever tarafından yaptırılan 112 Acil Sağlık İstasyonu hizmete girdi
İzmir’de aşılama çalışmalarında “özlenen tablo”

Türkiye’de 4. doz koronavirüs aşısı randevuları verilmeye başlandı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 4. doz aşıların yabancı ülkelere seyahat edeceklere yönelik olduğunu açıkladı. 4. doz aşılar, 3. dozdan 21 gün sonrasına tanımlandı.

Fakat Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve uzmanlar 4. doz aşı kararını aşı tedarikinde sıkışmaya yol açabileceği ve belirlenen 21 günlük müddetin rastgele bir bilimsel bilgiye dayanmadığı gerekçesiyle eleştirdi. 4. doz aşı randevularında yaşanan karışıklığın da, aşı zıtlarına yarayacağı ihtarında bulundu.

Twitter’da yaptığı açıklamada kimi ülkelerin gelişlerde sadece mRNA çeşit aşıları kabul ettiğini belirten Bakan Koca ise “İlgili ülke düzenlemelerine uymak üzere 2 doz mRNA aşısı olmayı talep eden şahıslar için özel bir düzenleme yapılmıştır. Özel seyahat için talep edilmesi dışında ek bir aşı gerekliliği yoktur” sözlerini kullandı.

Sinovac etkisiz mi kaldı?

Türkiye’de 3. ve 4. doz aşı uygulamalarının başlatılması temelde Çin aşısı Sinovac‘ın kullanımı ile alakalı.

BBC Türkçe‘ye konuşan virolog Semih Tareen bu durumu şu sözlerle anlatıyor:

“Sinovac üzere inaktif koronavirüs aşılarında etkililiği mRNA aşılarındaki üzere olmadığını görüyoruz. Bu halkımızın korkması manasına gelmiyor. Aşıların emeli, önemli hastalığı önlemek. Fakat inaktif aşıların, mRNA aşıları kadar tesirli olmaması sebebiyle, Delta varyantını Sinovac aşısına karşın daha fazla görmeye başladık.

“Bu yüzden Türkiye dahil kimi ülkeler, iki doz Sinovac olanlara üçüncü doz hakkı açıldı. Ya BioNTech ya da Sinovac. Burada da şunu anlıyoruz: Yaşadığınız ülkede varyant, olay sayıları, insanların davranışı ve yapılan aşıların cinsine nazaran bir kombine etkiyi görmek mümkün.”

Bakan Koca: 4. doz için tıbbi gereklilik katiyen yok

Türkiye’de koronavirüse karşı yapılan ve 14 Ocak’ta başlayan yaygın aşılamada bugüne kadar, Pfizer-BioNTech paydaşlığıyla üretilen mRNA aşısı ile Çin şirketi Sinovac’ın ürettiği inaktif aşı kullanıldı.

Haziran sonunda ise 3. doz aşılamaya başlanıldı. Bakan Koca üçüncü doz aşılarla ilgili duyurusunda, “Üçüncü doz aşının yararlı olacağını kararlaştırdık” demiş fakat bu kararın münasebetini açıklamamıştı.

İki doz Sinovac aşısı vurulmuş bireylerde uzun müddet koruyuculuğunun az olması nedeniyle, bu şahıslara pekiştirme dozu olarak söz edilen 3. doz aşılar da tanımlandı. 3. dozda ise şahıslar Sinovac ya da BioNTech aşısı olabildi.

Bakan Koca ise 4. doz ile ilgili yaptığı açıklamada, iki doz BioNTech ya da üç doz Sinovac aşısı vurulmuş şahıslara ek bir doz daha aşının gerekli olmadığını söyledi ve “Böyle bir tıbbi gereklilik de muhakkak yoktur” dedi.

3. doz aşıya neden gerek duyulmuştu?

Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nin 24 Haziran’da yayımlanan ve 1053 sağlık çalışanının takip edildiği “Sinovac Aşısının Bağışıklık Karşılığı 3. Ay İzlem Sonuçları” isimli araştırmaya nazaran, 2. aşıdan 28 gün sonra sağlık çalışanlarının yüzde 97’sinde antikor tespit edildi. Bu oran, 3. ayın sonunda yüzde 77’ye geriledi.

Araştırmada sağlık işçisinin yüzde 95’inde antikorların azaldığı görüldü ve “Tüm bu datalar, Ağustos 2021’de yapacağımız ‘Aşılama sonrası altıncı ay antikor seviyeleri ve etkinliği’ izlem sonuçları ile netleşecek olmakla birlikte, aşının aktifliğinin uzun periyodik olabilmesi için sağlık çalışanlarında ‘üçüncü doz hatırlatma aşısının’ gerekebileceğini düşündürmektedir” sonucuna varıldı.

Üniversite şimdi 6. ay sonuçlarını açıklamadı.

3. doz aşılamaya bir neden olarak da, birtakım ülkelerde süratle yayılan delta varyantına karşı koruyuculuğu kanıtlanmış bir aşıyla bu doz yaptırmanın varyanta karşı daha fazla müdafaa sağlaması gösteriliyor.

BioNTech’in kurucusu Uğur Şahin aşılarının delta varyantına karşı da tesirli olduğunu söylemişti.

Şahin, “Üçüncü doz aşının bağışıklığı yenilemek için yüksek bir pahaya sahip olabileceğini varsayıyorum. Fakat destek aşılamanın ne vakit ve ne sıklıkta gerekli olacağını şimdi bilmiyoruz” demişti.

TTB de 29 Haziran’da Sağlık Bakanlığı’na gönderdiği mektupta, “Gelinen bu evrede üçüncü doz aşı uygulaması bir mecburilik olarak karşımıza çıkmaktadır” tabirlerini kullanmıştı.

BioNTech şirketi 16 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, üçüncü doz aşılamayla ilgili araştırmaların sonuçlarını ABD Besin ve İlaç Dairesi’ne (FDA) ilettiğini bildirdi.

Şirket, ikinci doz aşıdan 6-9 ay sonra olduğu üçüncü doz aşı olan deneklerin, olmayan şahıslara nazaran hem değişime uğramamış koronavirüse hem de Delta varyantına karşı “belirgin halde nötrleyici antikor” ürettiğini aktardı.

Öte yandan FDA, geçen hafta bağışıklık sistemi zayıf olan bireylere BioNTech ile Moderna aşılarının üçüncü dozunun yapılmasına onay vermişti.

İsrail’de de en az 5 ay evvel aşılanmış olan 60 yaş üstü şahıslara üçüncü doz aşılar uygulanıyor.

Şili’de de Sinovac aşısının da üçüncü dozu vurulmaya başlandı.

İngiltere de, kıştan evvel 50 yaş ve üzeri vatandaşları için üçüncü doz aşı yapmayı planlıyor. Üçüncü doz planları Almanya ve Fransa için de geçerli.

4. doz aşı hakkında kim, ne diyor?

Pekala, daha pek çok ülke şimdi üçüncü doz uygulamasına dahi geçmemişken, uzmanlar Türkiye’deki 4. doz aşı uygulaması hakkında ne diyor?

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Esin Davutoğlu Şenol, Twitter’da yaptığı paylaşımlarda, 2 doz Sinovac aşısından sonra, 2 doz BioNTech aşısı ve BioNTech aşısı dozlarının da 21 gün orta ile olma önerisi konusunda bugüne kadar rastgele bir direkt bilgi ya da güçlü bir ispat olmadığını söyledi.

Bugün prestijiyle Türkiye’de 1., 2. ve 3. doz olmak üzere toplam 84 milyon 547 bin 410 doz koronavirüs aşısı uygulandı.

Bu aşılamaların yaklaşık 44 milyonunu 1. doz, yaklaşık 33 milyonunu 2. doz, yaklaşık 6 milyonunu da 3. doz oluşturuyor.

Lakin kaç bireye hangi aşının uygulandığı ve aşılara nazaran aşılanmış bireylerde tespit edilen hadise sayısı üzere bilgiler ise bilinmiyor.

Bakan Koca, 6 Temmuz’da yaptığı açıklamada Türkiye’nin toplamda 37 milyon doz Sinovac aşısına sahip olacağını ve Sinovac aşılarının tedariğinin de sürdüğünü söylemişti.

‘Herkese yapılması gerçek değil; yapılacaksa 9 hafta sonra yapılmalı’

Habertürk TV yayınına katılan Ege Üniversitesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Kolu Lideri Prof. Dr. Zafer Kurugöl, 3. ve 4. doz aşı ortasındaki mühletin kısa olmasına dikkat çekti.

Prof. Dr. Kurugöl şu açıklamayı yaptı:

“4. dozun 21 gün sonra yapılmasından bahsediliyor, buna gerek yok. Bu kadar kısa müddette yapıldığında daha iyi antikor elde etmezsiniz, bilakis yan tesir riskiniz artar. Çalışmalar göstermiştir ki; 1. ve 2. doz ortasındaki en iyi mühlet 9 haftadır. Bu nedenle bu türlü bir uygulamanın herkese yapılması yanlışsız değil. Yapılacaksa da riskli kümelerde 9 hafta sonra yapılması gerekiyor.”

Prof. Dr. Şenol, Twitter’daki paylaşımlarında, ülkede şimdi birinci dozlarını tamamlamış beşerler varken, 4. doz aşı uygulamasıyla tedarik ıstırabının yaşanıp yaşanmayacağını sordu.

Türkiye’de 19 milyon kişinin hiç aşılanmadığını belirten Prof. Dr. Kurugöl de, “Bu 19 milyon kişinin aşılanması gerekiyor. Yoksa onlar aşılanmazsa bize 4 değil, 40 doz dahi yapılsa yeniden etraftan bulaşma riski var, yeni bir varyant çıkar ve bizi hasta eder. Toplumun en az yüzde 70-80’i aşılanmalı” dedi.

‘Karışıklık, aşı terslerinin ekmeğine yağ sürer’

Dördüncü doz aşı birinci başta e-Nabız uygulaması üzerinden sağlık çalışanları, 65 yaş üstü bireyler ve birtakım öncelikli meslek kümeleri için tanımlandı. Fakat daha sonra uygulamada aşı randevuları durduruldu ve yurt dışı seyahati olacak şahıslar için tekrar açıldı.

Bu vakit zarfında ise birtakım 65 yaş üstü bireylerle kimi sağlık çalışanlarının dördüncü aşıları vurulduğu öğrenildi.

Ankara Tabip Odası Genel Sekreteri Dr. Muharrem Baytemür ise Cumhuriyet gazetesine verdiği röportajda, kelam konusu meçhullüğü eleştirdi.

Yaşananların aşı terslerinin ekmeğine yağ sürdüğünü belirten Dr. Baytemür, “Bunlar vatandaşın tereddütünü de artıran uygulamalar. Belirsizlik, daima fikir değiştirme, bilimsel desteği olamayan kararlar tereddüdü artırıyor. Karar alırken çok dikkatli olmak lazım” dedi.

TTB’den tenkit: ‘Hangi bilgiler temel alındı?’

TTB, Sağlık Bakanlığı’nı dördüncü doz ile ilgili aldığı kararda hiçbir bilgiyi açıklamaması sebebiyle eleştirdi.

Birliğin internet sitesinden yapılan açıklamada, “Asıl karmaşa Coronavac yaptıran ülke sayısının az olması ve bunlardan biri olan ülkemizin dataları açıklamaması nedeniyle 4. dozlar hakkında alınan kararın somut datalarla desteklenmemesidir” tabirleri yer aldı.

Öte yandan TTB, Sağlık Bakanlığı’na şu iki soruyu yöneltti:

Bağışıklık sistemi uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz da Twitter paylaşımında, “Mesaj kutularım, sağlık çalışanına ve risk kümelerine 4. doz aşı açılmış ne yapalım diye soranlarla dolu. Şaşkınlık içinde anlamaya çalıştım fakat 4. doz neden çıktı bulamadım. Bağışıklık açısından bu türlü 3 hafta sonra 4. doz manalı değil” tabirlerini kullandı.

Koronavirüs son durum ve son dakika koronavirüs haberleri. Koronavirüs tablosu, covid-19 hadise sayıları.

Kaynakça: Haberler

YORUMLAR

WORDPRESS: 0
DISQUS: